Jak być może wiesz, Drogi Czytelniku, od niedawna zajmuję się nowym projektem – komiksem naśmiewającym się z absurdów branży sprzedażowej (przeczytasz o tym tu).

Dzisiaj chciałabym Ci pokazać, jak przebiega szumnie nazwany w tytule "proces tworzenia" tego komiksu.

Kamishibai czyli teatr obrazu to wywodząca się z Japonii forma snucia opowieści. Przyrównuje się ją do teatru kukiełkowego, ale część wizualną stanowią tutaj karty z ilustracjami. Początki tej niezwykłej techniki sięgają XII wieku, kiedy to buddyjscy mnisi nauczali za jej pomocą niepiśmienny lud. Niestety od tego momentu historia milczy na jej temat, aż do XX wieku, kiedy to Kamishibai przeżywał swój złoty okres, dopóki nie zaczęła wypierać go prasa, komiks oraz telewizja.

Trendy w modzie przychodzą i odchodzą wraz z sezonem, dlatego łatwo jest powiedzieć: Wiosną na topie były neonowe kolory, a jesienią będą brokaty.

Trendy w projektowaniu rozwijają się powoli, by pewnego dnia człowiek obudził się i pomyślał:
Hej wszędzie to widzę, kiedy to weszło?

Pamiętam jak zabierałam się za pisanie pracy dyplomowej o ilustracji w książkach dla dzieci i młodzieży, dzieląc ją na „artystyczną/ambitną” i „fast foodową”. Nieźle wkopałam się w temat, którym w Polsce przez lata niespecjalnie się interesowano. Musiałam korzystać z publikacji z lat 50. i 70. oraz zagranicznej literatury, by jakoś wybrnąć. Umiejętność wyszukiwania drobnych informacji w różnych źródłach i łączenie ich w całość, niewątpliwie się tutaj przydała. Obecnie wydawnictwa oferujące dobrą literaturę dziecięcą przeżywają rozkwit, a od tamtego momentu minęły trzy lata.

 

Zanim ostatecznie ukształtowała się forma tego wpisu, miał on dotyczyć wyłącznie zdobywających coraz większą popularność kolorowanek dla dorosłych. Szykowałam się do zgłębienia tematu już od chwili, gdy w czerwcu tego roku, przyjaciółka podrzuciła mi link do wpisu Johanny Glogazy Kolorowankidla dorosłych, planery i inne papiernicze trendy. Ostatnio jednak ta sama dziewczyna spytała, czy nie wolałabym napisać o wszystkich tych papierniczych produktach, które kierują kreatywnością ludzi dorosłych, bo ci najwyraźniej nie potrafią jej z siebie wykrzesać. Gdyby dziecku i dorosłemu dać do reki pusty zeszyt i powiedzieć: „Zrób z nim co chcesz”, dorosły najpewniej wykorzystałby go jako notatnik, dziecko natomiast jako szkicownik, pamiętnik, źródło materiału dla papierowych okręcików i samolotów. 

Gdy byłam dzieckiem, portrety cieniowe wykonywałam w ramach zajęć kółka plastycznego. Po jednej stronie stała lampa z mocną żarówką, po drugiej ściana z papierem, a pomiędzy nim model. Rzucany cień odrysowywało się ołówkiem, a następnie wycinało i przyklejało na jasny podkład. Viola! Tania i na pierwszy rzut oka dziecinnie prosta wycinanka. Wydawać by się mogło, że nie ma większego znaczenia dla świata, ale silhouette czyli sylwetki i w sztuce mają swoje miejsce, a zawdzięczamy je w pewnym sensie wojnie.

...w jaki sposób poruszają je artyści-ilustratorzy oraz pisarze.

W ogarniętym wojną mieście ginie pewien mężczyzna. Wdowa po nim, postanawia wyruszyć w podróż, by znaleźć bezpieczne miejsce dla siebie i syna. Buduje dom w odizolowanym od reszty świata zakątku, lecz po pewnym czasie umiera, pozostawiając nieprzygotowanego do samodzielnego życia chłopaka. 
Historia z książki The City (pol. Miasto), stworzona przez szwajcarską pisarkę Armin Grede, obrazuje że niezależnie od tego, jak bardzo chcielibyśmy chronić dzieci, nie zapobiegniemy temu, że kiedyś wejdą w świat dorosłych i będą musiały się z tym światem zmierzyć. Można maksymalnie opóźniać ten moment, trzeba jednak uważać, aby nie przekroczyć pewnej granicy i nie wyrządzić większej szkody. Dzieci nie są w końcu naszą maskotką. Mamy wobec nich pewien obowiązek - wychować na ludzi, którzy będą w stanie poradzić sobie z przeciwnościami losu. A życie, jak sami najlepiej wiemy, nie zawsze jest usłane różami.

Książki obrazkowe (ang. picture book) oraz ciche książki (ang. silenc book, quiet book), bądź też książki bez słów (ang. wordless book) to gatunek głównie odnoszący się do literatury dziecięcej, choć nie koniecznie (Tibet: Through the Red Box Petera Sisa kierowana jest do dorosłych odbiorców). Nie jest to zjawisko nowe, ma około stu lat, jednak w Polsce, po długim przestoju w okresie PRL i zaraz po nim, rozwija się dopiero teraz, równolegle z rozwojem literatury dziecięcej i młodzieżowej. Jak już wielokrotnie pisałam, jestem zafascynowana współczesną sztuką książki tego typu, ale przed podjęciem się napisania artykułu, nie zdawałam sobie sprawy, jak poważny jest to temat. Pierwotnie zakładałam, że chcę Wam, Drodzy Czytelnicy, po prostu przedstawić definicję i podać kilka ciekawych przykładów. Jednak w miarę szukania materiałów, przekonałam się że nad zagadnieniem książki obrazkowej oraz cichej książki, prowadzone są całe badania. Fenomenalny artykuł pani Małgorzaty Cackowskiej, opublikowany na łamach Rymsa – Czym jest książka obrazkowa? O pojmowaniu książkiobrazkowej dla dzieci w Polsce – jest istną kopalnią wiedzy i serdecznie polecam jego lekturę. Jest to jednak tekst bardziej naukowy i dosyć długi, dlatego postanowiłam napisać własny, skrócony i uproszczony. Może zachęci Was do dalszego zgłębiania tematu, który w naszym kraju, wciąż bywa źle pojmowany.

Nawet po wernisażu...

Piątkowe otwarcie wystawy Czerwona przebiegło pomyślnie, choć nie wiem jak goście przetrwali zaserwowaną im ilość przemów – wino z całą pewnością pomogło. Zostałam obsypana kwiatami i czekoladkami, zrobiono mi więcej zdjęć, niż pewnie zrobią na ślubie, każdy chciał ze mną rozmawiać, a ja byłam tak zdenerwowana, że ledwo panowałam nad głosem w czasie swojej przemowy. Nie lubię być w centrum uwagi. Lubię, gdy w centrum uwagi są moje prace – i wyrażane są o nich pozytywne opinie – ale zdecydowanie gorzej przyjmuję ogólne, długotrwałe zainteresowanie moją osobą większej liczby osób. No i zrobiłam sobie pierwsze w życiu selfie.

 ... niekoniecznie od lat 18-stu


Nie tylko dzieci lubią patrzeć na obrazki. Dorośli także chętniej sięgają po teksty urozmaicone ciekawymi ilustracjami. Pierwszy z brzegu dziennik zawiera satyry Jana Kozy, Marka Raczkowskiego, czy Andrzeja Mleczki. Na łamach magazynów, coraz częściej możemy podziwiać prace uznanych polskich ilustratorów. Opakowanie wódki Absolut ozdobili polscy artyści uliczni, kryjący się pod pseudonimami Chazame, Sepe, Aqualoopa oraz Tyber. Ilustracje umieszcza się na odzieży, znaczkach, pocztówkach, reklamach, plakatach… Prace te stanowią z jednej strony ozdobę, z drugiej silny symbol, na który w pierwszej chwili zwraca uwagę odbiorca.